Шайлоо 2020. Фактчек

Депутаттыкка талапкерлердин билдирүүлөрүн онлайн-текшерүү

02.10.2020

Депутаттыкка талапкерлердин билдирүүлөрүн онлайн-текшерүү

Теледебат учурунда парламенттик шайлоого аттанган партия өкүлдөрүнүн билдирүүлөрүн онлайн режиминде текшеребиз.

2 -октябрь күнү коомдук телеканалдагы дебатка төмөнкү талапкерлер катышты:

«Ооганстан согушунун ардагерлери жана ушул сыяктуу кагылышууларга катышкандардын партиясы»

«Замандаш»,
«Мекенчил»,
«Чоң казат»,
«Биримдик»,
«Бүтүн Кыргызстан»

Билдирүүлөргө баа берүүдө factcheck.kg  төмөнкү көрсөткүчтөрдү пайдаланат:

  • Ырастоолор.

Фактыларды камтыган ырастоолор же кандидаттардын ой-пикирин камтыган билдирүүлөр.

  • Убадалар.

Сунуш түрүндөгү билдирүүлөр же убадалар.

Бул көрсөткүчтөр аныкталган соң, төмөнкү бүтүм чыгарылат.

Ырастоолор:

  1. Жалган – дооматтарды четке каккан фактылык далилдерге ээ. Жаңылуулар да бул категорияга кирет.
  2. Чындык – билдирүүлөрдү тастыктаган фактылык далилдерге ээ. Ошол эле учурда так эмес бирок тегеректелген, анчалык деле айырмачылыгы жок билдирүүлөрдү камтышы ыктымал (мүмкүн)
  3. Манипуляция – логикалык каталары бар билдирүүлөр, ошондой эле фактыларды атайлап бурмалоо же жашыруу.
  4. Жартылай чындык – так эмес жана фактылык каталар бар ырастоолор, бирок айтылган сөздөрдүн көпчүлүгү текшерилгенде тастыкталат.

Убадалар:

Ченемсиз – келечекте ырастап, тастыктоого мүмкүн болбогон убадалар.

Текшере турган так көрсөткүчтөр жок. Мисалы, “биз пенсияны көтөрүүнү пландап аатабыз”.  Айтылган убадада пенсиянын канча сомго көтөрүлө турганы тууралуу маалыматты камтыбайт, пландаштырылган иш-чаранын конкреттүү көрсөткүчү жок.

 

Журналист, медиа-тренер. Выпускница школы расследовательской журналистики TRACK, стипендиальной программы Internews по дата-журналистике, Школы аналитической журналистики CABAR.asia, онлайн-мастерской для медиакритиков из Центральной Азии. Редактор кыргызской версии Factcheck.kg. Соавтор ряда журналистских расследований и дата-статей. Провела десятки тренингов по фактчекингу, дата-журналистике, а также медиа-информационной грамотности.